เกี่ยวกับเรา

พิพิธภัณฑ์เรียนรู้ราษฎรบนพื้นที่สูง

พิพิธภัณฑ์เรียนรู้ราษฏรบนพื้นที่สูง

พิพิธภัณฑ์เรียนรู้ราษฎรบนพื้นที่สูง
(Highland People Discovery Museum)

กองพัฒนาสังคมกลุ่มเป้าหมายพิเศษ
กรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ
กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์

 

ประวัติความเป็นมา

ตามที่กรมประชาสงเคราะห์ กระทรวงมหาดไทย ได้จัดตั้งหน่วยงาน เพื่อช่วยเหลือกลุ่มชน ที่ได้อพยพ เข้ามาอาศัยตามเทือกเขาสูง ตามแนวชายแดนทางภาคเหนือของประเทศไทย ซึ่งรัฐบาล ได้เรียกกลุ่มชนเหล่านี้ว่า “ชาวเขา” กรมประชาสงเคราะห์ได้ดำเนินการสงเคราะห์ พัฒนาชาวเขาตลอดมา

โดยในปี พ.ศ. 2505 ได้อนุมัติจัดตั้ง “กองสงเคราะห์ชาวเขา” ขึ้น และคณะกรรมการสงเคราะห์ชาวเขา ได้มีมติตั้งศูนย์วิจัยชาวเขาขึ้น เมื่อ พ.ศ. 2507 โดยมีจุดประสงค์เพื่อทำการค้นคว้าวิจัยชาวเขาเผ่าต่าง ๆ ทางภาคเหนือ รวบรวมหนังสือ เอกสารต่าง ๆ ฯลฯ เมื่อได้ดำเนินการงานแล้วประมาณ 2 ปี รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย ได้มีข้อสังเกตว่าควรจะพยายามเข้าใจวัฒนธรรม และภาษาของชาวเขา ให้เป็นอย่างดี ศูนย์ชาวเขาได้ดำเนินการ

จนถึง พ.ศ.2527 ได้เปลี่ยนชื่อเป็น “สถาบันวิจัยชาวเขา” เพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้ ในการค้นคว้าวิจัยทางด้านเศรษฐกิจ สังคม การศึกษา และการอนามัย ตลอดจนทางด้านมานุษยวิทยาของชาวเขาเผ่าต่าง ๆ ทางภาคเหนือ ของประเทศไทย อีกทั้งยังเป็น แหล่งกลางในการรวบรวมหนังสือเอกสาร ภาพพิมพ์ และสิ่งของอื่น ๆ ที่เกี่ยวกับวัฒนธรรมความเป็นอยู่ ของชาวเขา

โดยในปี 2545 ได้มีการจัดตั้งพิพิธภัณฑ์ชาวเขาขึ้นมา ณ สวนล้านนา ร.9 อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งได้จัดพิพิธภัณฑ์ชาวเขาขึ้น 2 แบบ คือ พิพิธภัณฑ์จัดแสดง ก. (in doors museum) ซึ่งได้เก็บรวบรวมและจัดแสดง วัตถุหลักฐานด้านวัฒนธรรมของชาวเขาไว้ จำนวน 200 ชิ้น และพิพิธภัณฑ์หมู่บ้านชาวเขา (our door museum) ซึ่งได้ปลูกสร้างแบบบ้านชาวเขาขนาดของจริง ไว้ให้ประชาชนเยี่ยมชม โดยได้เล็งเห็นว่าปัจจุบัน การเห็นคุณค่าของความเรียบง่าย ในการดำรงชีวิต แบบดั้งเดิมของชาวเขาเริ่มสูญสิ้น และลดคุณค่าในตัวเองลง ชุมชนเริ่มมีประสบปัญหา จากการพยายาม ที่จะสร้างความสุขสบายขึ้นมา จากวิถีชีวิตแบบวัตถุนิยมสมัยใหม่ เพื่อกระตุ้นให้เห็นถึงคุณค่า ของความดีงานพื้นฐานในชนเผ่า ที่บรรพบุรุษได้สั่งสม และถ่ายถอดสู่ลูกหลาน โดยพวกเขา มีวิถีภายในตัวเองอยู่แล้ว ตามคำสั่งกรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการที่ 01/2558 ลงวันที่ 6 มีนาคม 2558 เรื่องการแบ่งส่วน ราชการภายใน กรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ ได้กำหนดให้มีกองกิจการนิคมสร้างตนเองและ พัฒนาชาวเขา โดยมีอำนาจหน้าที่เกี่ยวกับจัดทำยุทศาสตร์ แผนแม่บทการพัฒนาบนพื้นที่สูง ดำเนินการพัฒนาเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อมของราษฎรบนพื้นที่สูง ให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีอาศัย อำนาจตามมาตรา 32 แห่ง พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ.2534 ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติม โดยพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน (ฉบับที่ 5) พ.ศ.2545 จึงจัดตั้ง “ศูนย์การเรียนรู้ชาติพันธุ์ จังหวัดเชียงใหม่” ภายใต้กำกับดูแลกองกิจนิคมสร้างตนเองและพัฒนาชาวเขา ตามกฎกระทรวงแบ่งส่วนราชการ กรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ กระทรวงพัฒนาสังคม และความมั่นคงของมนุษย์ พ.ศ.2559 ประกาศในราชการกิจจานุเบกษา ในวันที่ 1 พฤศจิกายน 2559 กำหนดให้กรมพัฒนาสังคมและจัดสวัสดิการสังคมแก่ราษฎรบนพื้น ที่สูงและเมื่อวันที่ 22 ธันวาคม 2559 ได้จัดตั้ง “พิพิธภัณฑ์เรียนรู้ราษฎรบนพื้นที่สูง” เป็นหน่วยงาน ภายใต้การกำกับดูแลของกองพัฒนาสังคม กลุ่มเป้าหมายพิเศษ โดยมีอำนาจหน้าที่ เป็นแหล่งรวบรวมผลงานวิชาการ และหลักฐานที่ แสดงเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมของราษฎรบนพื้นที่สูง เป็นสถานที่ส่งเสริม เผยแพร่ แสดงอัตลักษณ์ วัฒนธรรมและการจำลองวิถีชีวิตของราษฎรบนพื้นที่สูง และเป็นศูนย์แสดงจำหน่ายสินค้า ผลิตภัณฑ์ของราษฎรบนพื้นที่สูง

 

บทบาทและภารกิจ

1. เป็นแหล่งรวบรวมผลงานวิชาการ และหลักฐานที่แสดง เอกลักษณ์ ทางวัฒนธรรมของราษฎรบนพื้นที่สูง
2. เป็นแหล่งเรียนรู้ ส่งเสริม เผยแพร่ แสดงอัตลักษณ์ วัฒนธรรมและ การจำลองวิถีชีวิตของราษฎรบนพื้นที่สูง
3. เป็นศูนย์แสดงและจำหน่ายสินค้าผลิตภัณฑ์ของราษฎรบนพื้นที่สูง
4. เป็นศูนย์กลางในการประสานข้อมูล การส่งเสริมการท่องเที่ยวภูมิวัฒนธรรม แก่ศูนย์พัฒนาราษฎรบนพื้นที่สูงทั้ง 16 จังหวัด